Żołnierz Dmitrij Litwinienko wierzy w Boga, silniki Mercedesa i wypędzenie Rosjan z kraju. "Orkowie" — tak on i jego towarzysze nazywają wroga, jak prymitywne potwory z "Władcy Pierścieni". — Stąd do orków są tylko trzy kilometry — mówi 23-latek, wyciągając rękę w kierunku pól przed sobą. Litwinienko stoi przed zbombardowanym centrum kultury w Małej Tokmaczce, mieście położonym w pobliżu frontu w południowo-wschodniej Ukrainie. Słońce bije w asfalt, przed żołnierzem zatrzymuje się starszy mężczyzna na rowerze. — Nie ma prądu, nie ma wody, nie ma leków — mówi, narzekając, że sytuacja tutaj to katastrofa. I każdego dnia rosyjskie bomby! Wszystko będzie dobrze, odpowiada Litwinienko. Może nie od razu, ale wkrótce. Odzyskają swoje terytoria. "Wsie budzie Ukraina". Wszystko będzie znowu Ukrainą. Mężyczna na rowerze, Dmitrij Litwinienko i reporter "Die Welt" w Małej Tokmaczce "Wsie budzie Ukraina" było wcześniej uważane za odległe marzenie, uwiecznione na billboardach w całym kraju. Wojska Putina od tygodni powoli posuwały się naprzód we wschodniej Ukrainie. Jednak teraz, po pięciu miesiącach rosyjskiej wojny, Ukraina podtrzymuje perspektywę poważnej kontrofensywy. Taki atak prawdopodobnie objąłby obszary na południu lub południowym wschodzie. W wywiadzie dla brytyjskiego "Timesa" minister obrony Ołeksij Reznikow mówił nawet o milionie żołnierzy, których mógłby zebrać jego kraj. Nową nadzieję Ukraińców symbolizuje sześć liter: HIMARS. To skrót od High Mobility Artillery Rocket System — to amerykańskie wieloprowadnicowe wyrzutnie rakietowe zdolne do niszczenia celów znajdujących się głęboko na terytorium kontrolowanym przez Rosjan. Ukraińcy użyli ich już do zniszczenia kilku rosyjskich magazynów broni i amunicji. W środę USA ogłosiły dostarczenie kolejnych czterech zestawów. Nawet w ukraińskich piosenkach HIMARS są dziś wychwalane jako broń, która odmieni koleje wojny. Jednak czołowi niemieccy eksperci wojskowi hamują oczekiwania. Lokalnie Ukraińcy z pewnością mogliby odnieść sukces, mówi Sönke Neitzel, profesor historii wojskowości na Uniwersytecie w Poczdamie, ale "moim zdaniem brakuje im jednak warunków do przeprowadzenia kontrofensywy na dużą skalę". Prof. Carlo Masala z Uniwersytetu Bundeswehry w Monachium również wyraża wątpliwości. Ukraińcom brakuje zarówno personelu, jak i sprzętu do przeprowadzenia ofensywy na całym froncie. — Ukraina może być zainteresowana jedynie przeprowadzeniem kontrofensywy na południu — uważa Masala. Jego zdaniem Ukraińcy powinni spróbować "rozrzedzić ogromną koncentrację wojsk rosyjskich na Donbasie". W ciągu ostatnich kilku miesięcy Litwinienko przekonał się, jak trudno jest odzyskać utracone wcześniej tereny. Sytuacja w rejonie orchowskim, do którego należy również Mała Tokmaczka, wygląda następująco: Rosjanie rozleniwili się i nie posuwają się już naprzód. Natomiast artyleria wroga pracuje bez przerwy. Foto: © Creative Commons Mała Tokmaczka na mapie południowej Ukrainy — Gdy tylko nasi żołnierze ruszą do przodu, są ostrzeliwani z artylerii, z moździerzy, haubic i tak dalej. Nie pozwolą nam się zbliżyć. Rosja nadal ma ogromną przewagę w sile ognia, pomimo dostaw broni z Zachodu. A my jesteśmy zmęczeni siedzeniem w okopach — mówi Litwinienko. Według niego ukraińska armia potrzebuje dużo więcej własnej artylerii, w tym więcej systemów takich jak HIMARS: — Gdybyśmy mieli sto takich maszyn, to byłaby inna wojna. Przewaga Rosji Jak dotąd w tej wojnie na wyniszczenie Rosja poniosła ciężkie straty — przypuszczalnie dziesiątki tysięcy żołnierzy zostało zabitych lub rannych — ale wciąż wysyła na front nowe siły. Według amerykańskiego ośrodka analitycznego ISW, od czerwca armia rekrutuje kolejne bataliony ochotników. Mężczyźni w wieku od 18 do 60 lat mogli zgłaszać się bez żadnego wcześniejszego doświadczenia wojskowego. Po zaledwie 30 dniach szkolenia są wysyłani na Ukrainę. Wynagrodzenie: około 3 tys. dol. miesięcznie. Wypowiedzi ministra obrony Ukrainy Reznikowa wywołały również poruszenie z powodu podanej przez niego liczby żołnierzy. — Mamy około 700 tys. żołnierzy, a jeśli wliczyć w to Gwardię Narodową, policję i straż graniczną, to mamy około miliona ludzi — powiedział. Tych informacji nie da się szczegółowo sprawdzić, ale trzeba wziąć pod uwagę kilka czynników. Właściwa armia ukraińska jest wspierana w wojnie przez obronę terytorialną. Są to ochotnicy, którzy podejmują się zadań wojskowych w swoich rodzinnych regionach. Wielu z nich ma jednak niewielkie lub żadne doświadczenie wojskowe. W jednostce w Zaporożu, którą odwiedziliśmy w tym tygodniu, walczą wyszkoleni kelnerzy, elektrycy i nauczyciele. Jednym z nich jest Ołeksander Trofimenko, który do wybuchu wojny pracował w Danii. Foto: Ibrahim Naber/Viktor Lysenko / Die Welt Ołeksander Trofimenko, żołnierz obrony terytorialnej w Zaporożu Ponadto dwa ukraińskie bataliony są obecnie szkolone w Wielkiej Brytanii. Ale to szkolenie wymaga czasu — i jak dotąd tylko część sił zbrojnych otrzymała taką możliwość. Poza tym brakuje materiałów i sprzętu, by odpowiednio wyposażyć milionową armię. Ukraińcy muszą więc być pomysłowi: w Zaporożu, na podwórku odgrodzonej fabryki, od miesięcy przerabiają wszystko na sprzęt dla wojska. Tatiana Drobocia oprowadza nas po fabryce. W jednym miejscu kilku mężczyzn spawa metal na kamizelki ochronne, wykonane ze starych części samochodowych. Obok inni przerabiają zużyte minibusy na przenośne prysznice dla żołnierzy na froncie. Jest i bardziej nowoczesny sprzęt. W czwartek rano w bazie armii ukraińskiej w obwodzie zaporoskim czarny obiekt, wysoki na mniej niż pół metra, wznosi się pionowo z ziemi w powietrze i znika z pola widzenia, świszcząc na niebie. Dennis Piesko wpatruje się w ekran swojego urządzenia i kieruje dronem lecącym nad długimi łąkami. — Drony pomagają nam na polu walki identyfikować rosyjskie pozycje i ratować życie naszych żołnierzy — mówi 35-latek. Piesko jest głównym instruktorem w szkole dronów na południowym wschodzie kraju. Uczy żołnierzy, jak obsługiwać urządzenia, z których każde kosztuje tysiące euro, a niektóre mogą być uzbrojone. Eksperci uważają, że ukraińska kontrofensywa może mieć miejsce w okolicach trzymanego przez Rosjan miasta Chersoń lub nieco dalej na południowy wschód. Rosja wzmocniła tam ostatnio swoje linie obronne. Jednocześnie minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow ogłosił w środę, że cele wojenne jego kraju uległy zmianie. Nie będzie już chodziło tylko o zajęcie wschodniej Ukrainy, ale także o południe i południowy wschód. Wyraźnie wspomniał o Chersoniu i Zaporożu. Ukrainie brakuje materiałów do zdobycia terytorium na dużą skalę, podkreśla prof. Masala: — Ukraińska armia ma sprzęt, który pozwala jej trzymać Rosjan na dystans, osłabiać ich i niszczyć rzeczy daleko za rosyjskimi liniami, ponadto niemiecka Panzerhaubitze 2000 pomogłaby zniszczyć rosyjską artylerię. Ale ukraińskiej artylerii powoli kończy się amunicja — dodaje. Nadzieja Neitzel zauważa, że Ukraina do tej pory głównie się broniła: — Atakowanie na dużą skalę jest znacznie trudniejsze, a według wszystkich informacji, które posiadam, ukraińskim siłom zbrojnym brakuje nie tylko broni, takiej jak nowoczesne czołgi, artyleria i amunicja, czy samoloty bojowe, ale także umiejętności taktycznych. Dmitrij Litwinienko mówi, że chociaż jest nadal sprawny fizycznie, to psychicznie czuje się "po prostu wypalony" po miesiącach spędzonych na wojnie. Mimo to jest pewien, że odzyskają każdy kawałek swojej ziemi. Nie może się doczekać powrotu do Berdiańska, który obecnie znajduje się pod rosyjską okupacją, "by znowu popływać w naszym morzu".